Konferencija “Iskustva i izazovi u procesu brendiranja Crne Gore” – PREPORUKE, ZAKLjUČCI I DALjI KORACI

Ministarstvo ekonomije Crne Gore je u saradnji sa njemačkom organizacijom Hans Zajdel (Hanns Seidel Stiftung), u preriodu od 23. do 25. aprila 2016. godine organizovalo međunarodnu Konferenciju pod nazivom: ,,Iskustva i izazovi u procesu brendiranja Crne Gore“. Učesnici Konferencije su bili predstavnici Skupštine Crne Gore, Ministarstva ekonomije Crne Gore, Ministarstva saobraćaja i pomorstva Crne Gore, Ministarstva vanjskih poslova i evropskih integracija Crne Gore, Ministarstva održivog razvoja i turizma Crne Gore, Ambasade Republike Slovenije u Crnoj Gori, Vladine kancelarije za komuniciranje Republike Slovenije, Ministarstva za ekonomski razvoj i tehnologiju Republike Slovenije, Ministarstva vanjskih i evropskih poslova Republike Hrvatske, Privredne komore Crne Gore, Sekretarijata za kulturu i razvoj Glavnog grada – Podgorice, Crnogorskog olimpijskog komiteta (COK), Ekonomskog fakulteta Univerziteta Crne Gore, Montenegro Business School-a Univerziteta Mediteran, Fakulteta dramskih umjetnosti Cetinje, Crne Gore, Univerziteta Singidunum,  Fakulteta organizacionih nauka Univerziteta u Beogradu, Brend Business School-a Republike Slovenije, Javne ustanove za koordinaciju i razvoj Splitsko-dalmatinske županije – RERASD, ,,Dnevnog lista“ iz Republike Bosne i Hercegovine, Nacionalne turističke organizacije Crne Gore, Turističke organizacije Kolašin, Agencije Ujedinjenih nacija za industrijski razvoj, Nevladinog udruženja za crnogorsku ekonomiju i politiku, Agencije Horvat, muzičke scene Crne Gore i preduzeća Glavnog grada Podgorice.

Konferencija je organizovana sa ciljem da se pruži doprinos i jasan uvid u koncepte nacionalnog i regionalnog brendiranja (brendiranja država i regija), kao osnovnog modela razvoja današnjih privreda, ali i da se razmijene iskustva i definišu zajednički koraci za dalje aktivnosti u procesu izgradnje brendova država sa akcentom na proces brendiranja Crne Gore.

Evidentno je da manje razvijene države, a naročito države Zapadnog Balkana, imaju problem sa nedovoljno prepoznatim identitetom u svijesti inostrane javnosti i ne baš zavidnim plasmanom svojih proizvoda na inostranim tržištima. To je ključni argument za neophodnost pristupanja procesu brendiranja država, koji predstavlja jedan od osnovnih preduslova za isticanje konkurentskih prednosti i diferenciranje jedne države od drugih. Snažan brend države omogućava da se njeni proizvodi i usluge više cijene i vrednuju na tržištu, odnosno da se radije kupuju u inostranstvu. Između ostalog, njime se podstiče i veće interesovanje inostranih turista za posjete državi, kao i atraktivnost za strane investitore i sl. Sve su to razlozi zbog kojih se države kao što je Crna Gora, moraju usmjeriti na izgradnju nacionalnog brenda, što je i ključni razlog organizovanja ove Konferencije. Dodatni argument je proces pristupanja Crne Gore Evropskoj uniji, što zahtijeva ulaganje dodatnih napora, sredstava i resursa da se izgradi prepoznatljivost i pozitivan imidž Crne Gore, kao buduće članice EU.

Kroz prezentacije, obraćanja i diskusiju svih učesnika Konferencije, predložene su i formulisane sljedeće preporuke i zaključci:

  1. Savremeno doba karakterišu novi trendovi u odabiru instrumenata za jačanje konkurentnosti država i regiona na međunarodnom tržištu. Takođe, u tom smislu je istaknut veliki značaj brendiranja teritorije, koje predstavlja sredstvo kojim se povećava privlačnost područja kao mjesta za život, rad, investicije, poslovanje i sl. Sa tim u vezi, postignuta je saglasnost za uspostavljanje zajedničke regionalne saradnje učesnika Konferencije, kao i drugih institucija i pojedinaca koji mogu doprinijeti razvoju nacionalnog brenda, a samim tim i nacionalne ekonomije. Na taj način će se postići sinergetski efekat i u velikoj mjeri olakšati proces nacionalnog i regionalnog brendiranja.
  2. Nacionalno brendiranje predstavlja proces stvaranja brenda države na temeljima svih materijalnih i nematerijalnih vrijednosti koje država posjeduje. Kako brend države počiva na određenim elementima, kao što su: sektori privrede; proizvodini, uslužni i institucionalni brendovi u državi; politike; strategije; politički sistem; vanjska i unutrašnja politika; poslovni ambijent u državi; atraktivnost države za inostrana ulaganja; životni standard ljudi; obrazovni sistem; zdravstvena zaštita; naučno-istraživačka dostignuća; umjetnička djela; istorija; kulturna baština i naslijeđe; prirodne ljepote; ljudski resursi; poznate ličnosti; sportska dostignuća i sportski klubovi i sl, tako je potrebna snažna podrška razvoju svih njegovoh pojedinačnih segmenata.
  3. Nacionalni brend nije isto što i brend turističke destinacije jedne države, koji predstavlja samo jedan njegov segment. On predstavlja tzv. brend ,,kišobran“, pod čijim okriljem su svi podbrendovi države (brendovi gradova, regija, ključnih kompanija, sportskih kolektiva, brend države kao turističke destinacije i sl.). Dakle, proces nacionalnog brendiranja dodatno olakšava postojanje i razvoj svih podbrendova nacionalnog brenda.
  4. Na Konferenciji je elaborirano mnoštvo tema, te istaknut značaj koji nacionalni avioprevoznici imaju u razvoju nacionalnog brenda. Riječi je bilo i o značaju saobraćajne infrastrukture, spoljne politike u smislu pristupanja EU i NATO-u, te vinskim i maslinarskim klasterima u Crnoj Gori i sl. Takođe, istaknut je značaj koji brendiranje domaćih proizvoda i usluga ima za izgradnju nacionalnog brenda, kao i značaj sporta, istorije i kulturne baštine Crne Gore.
  5. Predstavljena su iskustva u izgradnji nacionalnog brenda Slovenije ,,I feel Slovenia“, iskustvo Bosne i Hercegovine, brendiranja Bleda, iskustva u brendiranju Splitsko-dalmatinske županije, ali i percepcije inostrane javnosti u vezi sa brendiranjem nacije Srbije. Predstavljeno je i iskustvo Crne Gore u procesu izgranje turističkog brenda, ,,Wild Beauty“, te brenda Dunavskog regiona i sl.
  6. Postignuta je saglasnost za potpisivanje zajedničke Izjave o saradnji, kojom bi se  uspostavila i regulisala zvanična regionalna saradnja između sjubjekata u regionu, a u cilju zajedničkih napora u osnaživanju procesa brendiranja država i podizanja svijesti javnosti i svih relevantnih aktera procesa brendiranja država o značaju razvoja brenda države.
  7. Dogovorena je saradnja radi zajedničkih inicijativa i projekata u dijelu regionalnog brendiranja, ali i mogućnost zajedničkih apliciranja za sredstva programa prekogranične saradnje.
  8. Imajući u vidu da process nacionalnog brendiranja nije moguće sprovoditi na adekvatan način bez iscrpnih i na pravi način urađenih istraživanja domaće i inostrane javnosti o njihovim percepcijama države, učesnici su se saglasili da će u domenu njihovih nadležnosti biti uspostavljena saradnja. To bi podrazumijevalo da se tokom procesa istraživanja koje sprovodi jedna država, uključe i druge države u dijelu distribuiranja upitnika, kako bi se obezbijedio dovoljan broj ispitanika inostrane javnosti na najjednostavniji način. Uz to razmjena iskustva, kao i konsultacije i upoređivanje upitnika među državama (odnosno akterima uključenim u process brendiranja određene države) bili bi od velikog značaja.